Konfiskata samochodu za jazdę pod wpływem - co dokładnie mówią nowe przepisy?

Konfiskata samochodu za jazdę pod wpływem alkoholu to jedna z najbardziej dotkliwych sankcji wprowadzonych w ostatnich latach do polskiego prawa. W określonych przypadkach przepadek pojazdu jest obowiązkowy, a w innych decyduje sąd - wszystko zależy od poziomu alkoholu, okoliczności zdarzenia i historii kierowcy. Sprawdzamy, co mówią nowe przepisy i kiedy realnie grozi utrata auta.

Konfiskata samochodu - od kiedy obowiązują przepisy?

Podstawowe przepisy wprowadzające konfiskatę samochodu za jazdę pod wpływem alkoholu weszły w życie 14 marca 2024 roku. To wtedy do Kodeksu karnego dodano art. 44b k.k., który w określonych przypadkach wprowadził obligatoryjny przepadek pojazdu mechanicznego. Od tej daty sąd musi orzec przepadek auta m.in. wtedy, gdy kierowca miał co najmniej 1,5 promila alkoholu we krwi albo ponad 1 promil i spowodował wypadek.

Jednak 29 stycznia 2026 roku rozszerzono katalog sytuacji, w których możliwy jest przepadek pojazdu. Do tej pory konfiskata była przede wszystkim powiązana z poziomem alkoholu. Od tego roku sąd może orzec przepadek także w przypadku:

Zmieniły się również zasady odpowiedzialności finansowej, gdy sprawca prowadził pojazd, który nie stanowił jego własności. Wcześniej sąd orzekał przepadek równowartości pojazdu (np. według wartości z polisy OC/AC lub średniej wartości rynkowej). Po zmianach możliwe jest orzeczenie wysokiej kary pieniężnej - nawet do 500 000 zł, zamiast przepadku równowartości auta.

Kiedy grozi przepadek pojazdu?

Konfiskata samochodu nie dotyczy każdego przypadku jazdy pod wpływem alkoholu. Znaczenie ma poziom alkoholu we krwi, okoliczności zdarzenia oraz to, czy kierowca był wcześniej karany albo złamał sądowy zakaz prowadzenia pojazdów.

Konfiskata samochodu za jazdę pod wpływem jest obowiązkowa, gdy:

W tych przypadkach przepadek pojazdu to ustawowy obowiązek, ale są też sytuacje, w których decyzja zależy od sądu. Dzieje się tak m.in. wtedy, gdy kierowca miał od 0,5 do 1 promila alkoholu i spowodował wypadek lub stworzył realne zagrożenie w ruchu drogowym. Wówczas sąd analizuje okoliczności sprawy i podejmuje decyzję indywidualnie.

Warto pamiętać, że przepadek pojazdu orzeka sąd w wyroku. Policja może wcześniej tymczasowo zająć auto, ale ostateczna decyzja zapada dopiero w postępowaniu karnym.

Przepadek równowartości pojazdu - kiedy sąd nie zabiera auta fizycznie?

Nie w każdej sytuacji konfiskata samochodu oznacza fizyczne odebranie auta i jego późniejszą sprzedaż przez Skarb Państwa. W określonych przypadkach sąd orzeka przepadek równowartości pojazdu, czyli obowiązek zapłaty określonej kwoty odpowiadającej wartości samochodu. Taka sytuacja ma miejsce przede wszystkim wtedy, gdy:

Jak ustalana jest wartość pojazdu?

Co do zasady za równowartość pojazdu przyjmuje się wartość wskazaną w polisie ubezpieczeniowej. Jeśli samochód nie był objęty polisą, bierze się pod uwagę średnią wartość rynkową auta odpowiadającego pojazdowi prowadzonego przez sprawcę.

Przepisy wskazują, że sąd nie powinien korzystać z opinii biegłego, chyba że pojazd ma szczególne cechy (np. jest znacznie zmodyfikowany lub unikatowy).

A co z autem firmowym lub leasingiem?

Jeżeli kierowca prowadził pojazd nienależący do niego w ramach obowiązków zawodowych lub służbowych, sąd nie orzeka przepadku ani przepadku równowartości. W takiej sytuacji może zostać orzeczona nawiązka na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości od 5 000 do 100 000 zł.

Od 29 stycznia 2026 roku zmieniły się także zasady odpowiedzialności finansowej w niektórych przypadkach. Zamiast przepadku równowartości pojazdu możliwe jest orzeczenie wysokiej kary pieniężnej - nawet do 500 000 zł.

W praktyce oznacza to, że nawet jeśli auto formalnie nie należy do sprawcy, konsekwencje finansowe mogą być bardzo dotkliwe. Przepadek pojazdu to nie tylko utrata samochodu, ale w wielu sytuacjach także poważne obciążenie majątkowe.

Tymczasowe zajęcie pojazdu - czy policja zabiera auto od razu?

Tak, policja może zabrać pojazd od razu, ale tymczasowo. W przypadku przestępstw, za które grozi obligatoryjny przepadek pojazdu, funkcjonariusze mogą dokonać tzw. tymczasowego zajęcia auta.

Tymczasowe zajęcie może trwać maksymalnie 7 dni. W tym czasie prokurator powinien podjąć decyzję o zastosowaniu zabezpieczenia majątkowego na pojeździe. Jeśli prokurator nie wyda takiego postanowienia w ustawowym terminie, tymczasowe zajęcie upada i pojazd powinien zostać zwrócony właścicielowi.

Warto jednak wiedzieć, że brak zabezpieczenia majątkowego nie oznacza, że przepadek pojazdu nie zostanie później orzeczony przez sąd. Ostateczna decyzja zapada dopiero w wyroku skazującym, a wcześniejsze czynności mają charakter zabezpieczający.

Samochód zajęty przez policję trafia na policyjny parking lub plac prowadzony przez podmiot współpracujący z organami ścigania. Koszty przechowywania stanowią element kosztów sądowych - tymczasowo pokrywa je Skarb Państwa, ale w przypadku skazania sąd co do zasady obciąża nimi sprawcę.

Z punktu widzenia kierowcy oznacza to, że już na etapie postępowania przygotowawczego może dojść do realnej utraty możliwości korzystania z auta, nawet zanim zapadnie prawomocny wyrok.

Co dzieje się z samochodem po prawomocnym przepadku?

Konfiskata samochodu za jazdę pod wpływem nie kończy się w momencie ogłoszenia wyroku. Duże znaczenie ma chwila, gdy wyrok stanie się prawomocny. Wtedy sąd niezwłocznie przesyła jego odpis lub wyciąg do naczelnika właściwego urzędu skarbowego, który odpowiada za wykonanie orzeczenia przepadku.

To właśnie urząd skarbowy prowadzi dalsze czynności egzekucyjne, zgodnie z przepisami o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Oznacza to, że od tego momentu samochód staje się składnikiem majątku przeznaczonym do sprzedaży na rzecz Skarbu Państwa.

Auto może zostać sprzedane m.in.: w drodze licytacji publicznej, w drodze przetargu ofert, poprzez sprzedaż podmiotowi prowadzącemu działalność handlową, za pośrednictwem podmiotu prowadzącego sprzedaż komisową, z tzw. wolnej ręki.

Środki uzyskane ze sprzedaży trafiają do budżetu państwa. Oznacza to, że po prawomocnym przepadku właściciel traci wszelkie prawa do pojazdu, a jego dalszy los zależy już wyłącznie od procedur administracyjnych.

Warto pamiętać, że przepadek pojazdu to środek karny o charakterze majątkowym. Po jego wykonaniu nie ma możliwości odkupienia auta ani cofnięcia skutków orzeczenia, chyba że wyrok zostałby uchylony w nadzwyczajnym trybie.

Czy można stracić auto będące współwłasnością małżeńską?

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, jeśli pojazd nie stanowi wyłącznej własności sprawcy, sąd co do zasady nie orzeka fizycznego przepadku auta. Oznacza to, że samochód należący do majątku wspólnego małżonków nie powinien zostać odebrany osobie, która nie brała udziału w przestępstwie.

W takiej sytuacji sąd może jednak orzec przepadek równowartości pojazdu albo - po zmianach obowiązujących w 2026 roku - zastosować dotkliwą sankcję finansową. W praktyce oznacza to, że sprawca będzie musiał zapłacić kwotę odpowiadającą wartości auta, nawet jeśli formalnie nie był jego jedynym właścicielem.

Efekt jest więc podobny finansowo. Samochód może pozostać w rodzinie, ale obowiązek zapłaty wysokiej kwoty, często sięgającej dziesiątek, a nawet setek tysięcy złotych, może poważnie obciążyć domowy budżet. W przypadku wspólności majątkowej konsekwencje ekonomiczne przestępstwa jednego z małżonków mogą więc pośrednio dotknąć także drugiego.

Konfiskata samochodu - statystyki 

Nowe przepisy o konfiskacie samochodu za jazdę pod wpływem alkoholu nie pozostały martwą literą prawa. Od 14 marca 2024 r., czyli od momentu wejścia w życie regulacji przewidujących obligatoryjny przepadek pojazdu przy 1,5 promila alkoholu, policja zabezpieczyła  13 592 pojazdy.

W tym samym okresie ujawniono ponad 75 tysięcy przypadków prowadzenia pojazdu po alkoholu. Najwięcej zatrzymań odnotowano w województwach śląskim, wielkopolskim oraz na terenie działania KWP z siedzibą w Radomiu. Dane pokazują, że przepadek pojazdu stał się realnym narzędziem stosowanym w praktyce, a nie jedynie symbolicznym zaostrzeniem przepisów.

Skala zajęć aut wskazuje, że konfiskata samochodu jest jednym z najbardziej odczuwalnych środków karnych wprowadzonych w ostatnich latach w walce z nietrzeźwymi kierowcami. Dla wielu sprawców utrata pojazdu lub jego równowartości okazuje się znacznie bardziej dotkliwa niż sama grzywna czy czasowy zakaz prowadzenia pojazdów.

Kara za jazdę pod wpływem - przepadek to nie wszystko

Konfiskata samochodu za jazdę pod wpływem alkoholu to tylko jeden z elementów sankcji karnych. W przypadku przestępstwa prowadzenia w stanie nietrzeźwości sąd orzeka m.in.:

Oznacza to, że przepadek pojazdu nie zastępuje innych kar, lecz stanowi dodatkowy środek karny. W praktyce jazda pod wpływem alkoholu może więc skutkować jednoczesną utratą prawa jazdy, samochodu, znaczną karą finansową oraz odpowiedzialnością karną.

Nowe przepisy sprawiły, że kara za jazdę pod wpływem stała się wielowymiarowa - obejmuje zarówno ograniczenia w zakresie prowadzenia pojazdów, jak i bardzo dotkliwe konsekwencje majątkowe.